Phát biểu sau các cuộc trao đổi với phía Mỹ, Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic cho biết Washington đã cam kết duy trì thỏa thuận thương mại đạt được năm ngoái giữa hai bên. Theo thỏa thuận này, thuế suất đối với phần lớn hàng hóa EU xuất khẩu sang Mỹ được ấn định ở mức 15%.

Trước đó, ngày 21-2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng Tổng thống Trump không có thẩm quyền áp thuế theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông Trump đã ký sắc lệnh áp mức thuế toàn cầu mới 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 và dự kiến nâng lên 15% trong thời gian tới.

Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về tác động đối với thỏa thuận EU - Mỹ. Ông Sefcovic cho biết phía Mỹ đang trong giai đoạn chuyển tiếp để xử lý các hệ quả pháp lý từ phán quyết của tòa, song nhấn mạnh thông điệp mà Brussels nhận được là “thỏa thuận vẫn được giữ nguyên”.

Bên cạnh đó, EU cũng đặc biệt quan tâm tới mức thuế 50% mà Mỹ đang áp với thép và nhôm nhập khẩu. Theo ông Sefcovic, phía Mỹ thừa nhận đây là vấn đề lớn đối với châu Âu và đang xem xét khả năng điều chỉnh.

Cùng ngày 24-2, Nghị viện châu Âu quyết định tạm hoãn việc xem xét phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU - Mỹ để làm rõ thêm các hệ quả từ phán quyết của tòa án Mỹ. Ủy viên Thương mại EU kêu gọi cơ quan lập pháp này sớm phê chuẩn thỏa thuận vào tháng 3, với điều kiện nhận được thêm sự bảo đảm pháp lý từ Washington.

Một nhà ngoại giao châu Âu cho biết các nước thành viên EU nhất trí quan điểm “thỏa thuận là thỏa thuận”, song lưu ý rằng nếu Mỹ áp mức thuế chung 10% trên diện rộng, một số mặt hàng của EU có thể phải chịu tổng mức thuế cao hơn 15% do cộng thêm các mức thuế hiện hành. Điều này cũng có thể làm suy giảm lợi thế tương đối của EU so với các đối tác thương mại khác của Mỹ.

Ở chiều ngược lại, tại Mỹ, làn sóng kiện tụng đang gia tăng sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ. Ngày 23-2, hàng loạt tập đoàn lớn đã nộp đơn lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, yêu cầu hoàn trả các khoản thuế đã nộp. Trong số các doanh nghiệp khởi kiện có những tên tuổi lớn như L'Oreal (Pháp), Dyson (Anh) và Bausch + Lomb. Ngoài ra, theo hồ sơ tòa án, hơn 1.400 nhà nhập khẩu – bao gồm Costco và Goodyear – đã tham gia các vụ kiện đòi hoàn tiền thuế.

Trước đó trong tuần, FedEx và hãng mỹ phẩm Sol de Janeiro cũng đã nộp đơn khiếu nại. Các luật sư thương mại dự báo sẽ còn thêm nhiều doanh nghiệp tham gia kiện tụng trong thời gian tới, khi các công ty tìm cách thu hồi hàng tỷ USD tiền thuế đã nộp theo các quyết định bị cho là vượt thẩm quyền hành pháp. Tuy vậy, quá trình hoàn trả – nếu được chấp thuận – có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, do cần hướng dẫn cụ thể từ tòa án cấp dưới và các cơ quan liên quan.

Giới quan sát nhận định, phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ không chỉ tạo ra hệ lụy pháp lý trong nước mà còn đặt ra thách thức đối với chính sách thương mại đối ngoại của Washington. Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump tiếp tục tìm kiếm cơ sở pháp lý thay thế để duy trì thuế quan, các đối tác như EU đang theo dõi chặt chẽ những điều chỉnh sắp tới nhằm bảo đảm tính ổn định và dự đoán được của quan hệ thương mại song phương.

B.N